China door de ogen van een fotograaf

Christer Löfgren krijgt begin jaren 70 van de vorige eeuw een zeldzame kans om China te bezoeken. Hij studeert geologie in Stockholm, en geïnspireerd door een Zweedse geoloog die in de jaren 20 van de vorige eeuw veldwerk in China deed, diende hij samen met een aantal collega’s een verzoek in om een excursie naar China te maken. De aanvraag werd in 1971 ingediend, en in de zomer van 1974 ontvingen ze de visa. Directe vluchten van Europa naar China waren er niet, en na overstappen in de Sovjet Unie, Oezbekistan, Bangkok en Hong Kong arriveerde de groep uiteindelijk in Beijing.

De groep Zweedse geologen werd vijf weken lang rondgeleid langs universiteiten, mijnen en andere geologisch interessante locaties. Dit onder streng toeziend oog van communistische ‘political monitors’ (zoals Löfgren ze noemt) – het waren immers de hoogtijdagen van de Culturele Revolutie. Hoogtepunt van de reis was een bezoek aan het Red Flag Canal, een megalomaan project dat door Mao gezien werd als schoolvoorbeeld van zelfvoorziening; honderdduizend arbeiders zonder enige kennis van zaken legden dit kanaal zonder gebruik van technische hulpmiddelen aan, in een onherbergzaam en droog gebied op de grens van Shanxi en Henan. Het kanaal bestaat vandaag de dag nog steeds, maar wordt niet meer zo de hemel in geprezen als tijdens Löfgrens bezoek – hoewel een lokale stad het probeert aangemerkt te krijgen als werelderfgoed.

De groep Zweden reisde van Beijing via Shanghai, Nanjing, Xi’an en Guilin terug naar Hong Kong. Löfgren vroeg zich na deze reis af hoe China er twintig jaar later uit zou zien, en keerde meerdere malen terug. In de jaren 90 en 00 reisde hij opnieuw het land door, en eind jaren 00 bezocht hij voor het eerst Tibet. Hij bleef zijn camera meenemen.

Natuurlijke beelden van zich ontwikkelend China

De foto’s van deze verschillende reizen zijn nu samen uitgegeven als China seen through a photographer’s eyes, in prachtige vorm: drie hardcover boeken in een mooie slip-case. De boeken ‘China 1974-1995‘, ‘Daily life in China‘ en ‘China – Daily life in Tibet‘ geven samen een goede inkijk in minder vaak vastgelegde perioden en regio’s van het land.

Het overwegend rurale China dat Löfgren in 1974 bezocht moet een blijvende indruk op hem hebben gemaakt, want in het China dat hij in de decennia daarna opzocht, deed hij bewust niet-stedelijke regio’s aan. We zien moderniseringen zoals het hoge snelheidsnetwerk en het Olympisch Station in Beijing, maar de meeste foto’s die hij in de jaren 90 en 00 nam zijn gemaakt in provincies als Guizhou, Yunnan en Fujian, en laten ons met name minderheidsvolkeren en mooie bergregio’s zien.

China en beeld komen ook terug in een ander fotoboek dat Christer Löfgren dit jaar uitbracht. Chinese Porcelain Marks is een overzicht in beeld van alle keizerlijke markeringen van Ming-porselein. Daarnaast publiceerde Löfgren fotoboeken waarin humanisme, verschillende culturen en graffiti/street art wereldwijd centraal staan. Löfgren stelt dat het zijn ambitie is om beelden zo natuurlijk mogelijk te maken, hij laat nooit mensen poseren en bewerkt zijn foto’s minimaal.

Mee op reis door China en Tibet

Die uitganspunten maken China seen through a photographer’s eyes tot wat het is; Löfgren neemt de lezer in deze boeken letterlijk aan de hand mee op zijn reizen. De drie boeken beginnen met een uitgebreide introductie, waarin Löfgren achtergrondinformatie geeft over de reis die hij maakt en de regio die hij bezoekt. Dat doet hij puur vanuit zichzelf; het Engels dat hij gebruikt is overduidelijk niet-native, en de beschrijvingen die hij geeft zijn redelijk oppervlakkig – als van een Europeaan die China/Tibet als buitenstaander bezoekt en duidelijk niet meer achtergrondkennis van het land heeft dan zijn eigen observaties. Bij de foto’s staan korte beschrijvingen, die niet alleen vertellen wat er is afgebeeld, maar het afgebeelde ook van enige context voorzien.

Het is Löfgrens verslag van zijn reizen aan een land dat hem fascineert – dat hij China in 1974 bezocht, in de daaropvolgende decennia bleef terugkeren om de veranderingen vast te leggen, en daarna bewust afgelegen delen van Tibet bezocht, geeft samen een compleet beeld van het diverse land dat China is. Juist door het verslag in zijn eigen ongepolijste Engels te maken, reis je als lezer letterlijk met Löfgren mee, naar plaatsen waarhij als avontuurlijke Zweed het dagelijkse leven in haar eenvoud en schoonheid ongepolijst op de gevoelige plaat weet vast te leggen.

Wanneer je – zoals ik – niet het voorrecht hebt gehad om dit soort reizen in die tijdsperioden zelf te maken, kom je met dit boek het dichtste in de buurt bij ervaren hoe dat geweest moet zijn.

Klik op de foto’s voor een grotere versie.

China seen through a photographer’s eyes, Christer Löfgren, Booxencounters, juni 2020, 271 x 304 mm, 336 pagina’s, hardcover in slip-case £157, softback £58, ISBN 9789198465167, o.a. verkrijgbaar via ACC Art Books

Lees ook mijn recensies van andere recent gepubliceerde fotoboeken:

1) China’s openstaande deur in de jaren tachtig
2) Ai Weiwei: Beijing photographs 2003-2013
3) Veranderend China en Rusland in beeld
4) Beijing East Village

Dit artikel werd op donderdag 28 oktober 2020 gepubliceerd op China2025.nl, een crowdblog gemaakt voor en door Nederlandse China professionals. Het blog heeft als doel om het Nederlandse China netwerk te stimuleren door ervaringen en kennis uit te wisselen. De artikelen die ik schrijf voor China2025.nl plaats ik ook op JudithinChina.com.

De 10 weken echo in China en in Nederland

6

De 10 weken echo in China

We trekken een nummertje bij de balie van de afdeling gynaecologie in het ziekenhuis. Met dat nummertje kunnen we naar de wachtruimte om te wachten op onze beurt voor de echo. Als ik aan de beurt ben moet Zhang Yang in die ruimte blijven wachten, hij mag niet mee naar binnen om bij de echo aanwezig te zijn. Als ik de ruimte binnenga, begrijp ik waarom. Lees verder

Verdwijnend Beijing

4

De laatste keer dat ik in China was, sprak ik af met een vriendin in Café de la Poste. Een Franse bar waar je goede wijn kunt drinken en echte Franse kaas kunt eten. Het zat al jàren op dezelfde plek, in een onooglijk pandje aan de Yonghegong Dajie, in een erg Chinese omgeving – aan dezelfde straat als de beroemde Lama Temple.

We dronken een glas wijn en hadden het over de jaren die we in Beijing hebben doorgebracht, en hoe stad in de tijd is veranderd. Zo kwam ik erop dat, sinds ik Beijing in 2005 voor het eerst bezocht, en het moment dat we het daar begin 2019 over hadden, nog maar een handvol locaties bestonden die er in 2005 ook al waren: Lees verder

De drie zussen die modern China vormden

1

Er waren eens drie zussen. Eén hield van geld, één van macht en één van haar land.

Zo begint de versie van het verhaal van de gezusters Soong die men op het Chinese vasteland te horen krijgt. Het klinkt als een sprookje, en zo beschrijft auteur Jung Chang de levens van de zussen ook in haar nieuwste boek: “Het bekendste moderne Chinese sprookje”. Lees verder

Wonen in China en de actualiteit: Wuhan coronavirus

In de internationale media verschijnen zoveel artikelen over China dat het bijna niet bij te houden is. Veel van deze artikelen zijn goed geschreven en geven goed weer wat huidige ontwikkelingen in de Chinese maatschappij zijn. Wanneer je als buitenlander een sterke band met China en de Chinezen hebt, maak je deze zaken zelf direct mee. Het is dan interessant om wat je in de media tegenkomt af te zetten tegenover je eigen ervaringen.

Ik heb in Wuhan drie jaar hard gewerkt aan het op de kaart zetten van deze stad in Nederland. En dat is me nooit helemaal gelukt. Als ik vertelde waar ik woonde en werkte, keken mensen me wazig aan: Wu-watte?

Dat is de afgelopen weken in één klap veranderd. Niemand ter wereld heeft niet van Wuhan gehoord, de hele wereld kijkt nauw toe hoe de uitbraak van het Wuhan corona-virus zich ontwikkelt. En niet zonder reden, als je onderstaande artikelen leest. Lees verder