Wonen in China en de actualiteit: een echte ‘wet market’

In de internationale media verschijnen zoveel artikelen over China dat het bijna niet bij te houden is. Veel van deze artikelen zijn goed geschreven en geven goed weer wat huidige ontwikkelingen in de Chinese maatschappij zijn. Wanneer je als buitenlander een sterke band met China en de Chinezen hebt, maak je deze zaken zelf direct mee. Het is dan interessant om wat je in de media tegenkomt af te zetten tegenover je eigen ervaringen.

Eén van de dingen waar media helemaal op los kunnen gaan, zijn de Chinese wet markets. Nu extra relevant omdat ze de ideale plek zijn waar virussen van dieren op mensen over kunnen springen. Eerst voor de SARS uitbraak in 2003, en nu bij de uitbraak van het nieuwe coronavirus in Wuhan. Maar zijn wet markets wel zo angstaanjagend als sommige media ons willen laten geloven?

Artikelen:

1) The coronavirus likely came from China’s wet markets. They’re reopening anyway (VOX)
2) China wil niet nog eens een epidemie en verbiedt handel in wilde dieren (NRC)
3) Irresponsible wet market practices led to COVID-19. China hasn’t learned its lesson (Euronews)
4) Een kijkje op de ‘culinaire horrormarkt’ van Wuhan (AD)
5) China’s wet markets are not what some people think they are (CNN)
6) Why shutting down Chinese ‘wet markets’ could be a terrible mistake (The Conversation)

Sinds de coronavirus-uitbraak in Wuhan begin dit jaar, werd er direct opgeroepen tot het sluiten van ‘wet markets’; in het Nederlands het beste te benoemen als versmarkt. Het virus zou zijn ontstaan op één van deze markten, de Huanan Seafood Market in Hankou, die op een paar honderd meter ligt van het appartementencomplex waar wij in Wuhan woonden.

Een ‘wet market’ (artikel 1) is een markt waar in verschillende kleine kramen verse producten zoals vis en vlees, fruit en groeten worden verkocht. Op sommige markten worden levende dieren verkocht zoals pluimvee en zeevruchten. Naast dit soort ‘natte’ zaken worden er ook andere voedingsmiddelen verkocht, bijvoorbeeld gedroogde peulvruchten, rijst, specerijen en dergelijke. In China zijn deze markten een plaats waar veel mensen de dagelijkse boodschappen doen. Ook wij toen we in Wuhan woonden – niet bij de Huanan Market, maar bij een kleinere, soortgelijke markt om de hoek.

Nu zie ik in de media dat de term ‘wet market’ en ‘wild market’ willekeurig door elkaar worden gebruikt. Het coronavirus zou op de Huanan Seafood Market van vleermuizen op mensen zijn overgesprongen. Nu heb ik nog nooit vleermuizen (of slagen of civetkatten, andere dieren die als mogelijke bron werden genoemd) verkocht zien worden op een wet market. En ik heb er echt een heel aantal bezocht – ook in Beijing deden we de verse boodschappen op zo’n markt.

Het veelgehoorde “Chinezen eten hond/vleermuis/slang” kan ik ook niet uit ervaring onderschrijven. Hierin is wel een groot verschil tussen stad en platteland, tussen arm en rijk, en tussen vroeger en nu. Tijdens hongersnoden en in arme, afgelegen gebieden, waren mensen soms genoodzaakt om alles te eten waar men vat op kon krijgen – dat is elders ter wereld niet anders. Hond wordt met name in Korea als delicatesse gezien, en dieren als vleermuizen en civetkatten worden in China niet zozeer gestoofd op tafel gezet, als wel gebruikt als ingrediënt voor TCM medicijnen. Maar dat zijn (dure) uitzonderingen, niet de norm van wat je in een gemiddelde apotheek kunt krijgen.

In de periode vlak na de uitbraak van het virus in Wuhan, werden alle wet markets uit voorzorg gesloten. Eind februari werd de handel in wilde dieren verboden (artikel 2). De reguliere wet markets gingen, nadat de epidemie in China over haar hoogtepunt was, weer open. Een heel aantal niet-Chinese media vonden dat onbegrijpelijk (artikel 3) en riepen de Chinese autoriteiten op om de hele praktijk ‘wet market’ in de ban te doen. En koppen als bij artikel 4, voeden dat beeld in de media natuurlijk nogal.

Gelukkig gaan er ook geluiden op die dit tegenspreken (artikelen 5 en 6). En hoewel ik zelf vlees noch vis eet en erken dat de omstandigheden waaronder dieren op deze markten doorgaans worden verkocht erbarmelijk zijn, denk ik inderdaad dat men niet overtrokken alle wet markets in China nu ineens moet sluiten.

Dit niet alleen omdat dit soort markten niet uniek zijn voor China (je vindt ze in heel Zuid-Oost Azië), maar ook omdat het beeld dat wordt geschetst niet klopt: “Je kunt er geroosterd vlees van wolvenpuppy’s eten, roergebakken civetkat en slangen- of salamandersoep. (…) De markt lijkt eerder op een bizarre dierentuin (…), een culinaire horrorkermis” (ik quote hier letterlijk uit artikel 4).

Als er al markten zijn die er zo uitzien, dan zijn dat niet de gangbare wet markets waar veel Chinezen hun verse boodschappen doen. Op die markten kocht ik verse groenten en paddenstoelen, tofu en steranijs. En ja, bij kramen worden vissen in bakken water gehouden, die je vervolgens zelf uit kunt kiezen en die dan voor je ogen worden geslacht. Omdat je op die manier zeker weet dat je echt verse vis koopt. Gezien de vele voedselschandalen, hecht de gemiddelde Chinese consument daar waarde aan.

De enige plek waar ik ooit zaken als honden-, ratten- en slangenvlees als voedsel aangeboden heb gezien, was in Guilin, Zuid-China, in een toeristische straat waar restaurantjes dit alles duidelijk in het Engels aanprezen. Dit voor de vele toeristen die “dat element van de Chinese cultuur” wel eens wilden ervaren. Veel touroperators bieden ook een bezoek aan een wet market aan als ervaring die je in China meegemaakt moet hebben. Een beetje wrang dus om vanuit je westerse bril nu deze markten te verketteren.

Hieronder een beeld van een aantal wet markets die ik in China heb bezocht. Deze foto’s vind ik representatief voor de gemiddelde wet market in het land. Er zijn uitzonderingen, en met de hygiëne kan het altijd beter, maar markten waar je vleermuis, civetkat en rattenvlees kunt kopen zijn in China niet de norm.

Eerdere blogs in deze serie ‘Wonen in China en de actualiteit’ lees je hier:

(1) Stadsplanning in Beijing
(2)
Luchtvervuiling
(3)
Een Chinees kind krijgen
(4)
Tweekindpolitiek
(5)
Het 19e partijcongres in Beijing
(6)
Autorijden in Beijing
(7)
Big Brother
(8)
Vaccinatieschandaal
(9)
Een Oeigoer undercover
(10)
Nationaliteit en half-Chinese kinderen
(11) Wuhan coronavirus
(12)
Evacuatie in noodgevallen

Vandaag is de eerste dag van de herfst

2

Vind je begin augustus wat vroeg voor de herfst? Heel Nederland heeft nu zomervakantie, we willen we nog lang niet aan vallende blaadjes denken. Maar volgens de maankalender, begint vandaag toch echt de herfst.

Vandaag is het lìqiū, het begin van de dertiende van de 24 zonnewenden aan de hand waarvan men het jaar indeelde in het oude China. Vandaag staat de zon precies in een hoek van 135° ten opzichte van de aarde. Lìqiū is geen dag, maar de eerste dag van een periode die nog duurt tot 23 augustus. In deze periode zal de temperatuur lager worden, en voordat je het weet beginnen de bladeren alweer van de bomen te vallen. Lees verder

Hóngbāo etiquette

Hóngbāo zijn rode enveloppen met geld die in China van oudsher gegeven worden tijdens belangrijke levensgebeurtenissen. Verwacht geen barbecue of soepterrine als cadeau als je trouwt in China, op een bruiloft geef je een rode envelop met daarin een gepast bedrag. Zo ook tijdens Chinees Nieuwjaar, bij een geboorte, bij een overlijden, en bij andere belangrijke levensgebeurtenissen.

Dat het geven van hóngbāo ingewikkeld kan zijn, heb ik al eens besproken. Dus hoe kun je daar het beste mee omgaan? Vandaag wat regels en handvatten voor het uitwisselen van hóngbāoom wat duidelijkheid in dit Chinese gebruik te geven. Lees verder

Waar ik iedere keer weer even aan moet wennen

We waren onlangs een maand in China, voor het eerst sinds we – nu alweer ruim een jaar geleden – naar Nederland terugkeerden. Iedere keer als ik wat langer in China ben geweest en weer in Nederland ben, moet ik aan onderstaande zaken wennen nadat ik van het ene naar het andere land gereisd ben. Dus niet alleen in China, maar ook wanneer ik na in China geweest te zijn weer terug in Nederland ben. Lees verder