De oudste christelijke begraafplaats van China

1

Een groot verschil tussen Nederland en China, is dat begraafplaatsen in Nederland onderdeel van een stad of dorp zijn, en vaak naast een kerk midden in het centrum kunnen liggen. In China niet, daar liggen begraafplaatsen doorgaans ver buiten de bebouwde kom.

Maar wat ooit ver buiten de bebouwde kom lag, is door stedelijke groei en stadsvernieuwing nu onderdeel van het centrum van Beijing. In 1610 werd de beroemde Jezuïet Matteo Ricci begraven in Beijing, op een plek die toen buiten het centrum lag. Inmiddels is wat toen ver weg was, de binnenstad.

Ricci was de eerste buitenlander die in China begraven mocht worden. De toenmalige keizer wees persoonlijk een oude tempel aan die als katholieke begraafplaats kon worden ingericht. De tempel werd omgedoopt tot de Zhàlán begraafplaats; de oudste christelijke begraafplaats van China. Er liggen nu ruim 60 Jezuïeten begraven, voornamelijk Europeanen maar ook Chinese priesters.

De stadsvernieuwing heeft ertoe geleid dat de Zhàlán begraafplaats nu onderdeel is van een school waar partijkaders van de CCP worden opgeleid. Het is een klein, bijzonder stukje katholieke geschiedenis midden in de hoofdstad.

Dit bijzondere stukje Beijing moest ik natuurlijk bezoeken. Dat ging echter niet zomaar. Door de politieke aard van het complex waarbinnen de begraafplaats ligt, kun je er niet zomaar naar binnen wandelen. Je moet een afspraak maken en wordt dan binnen de muren van het CCP complex begeleid.

Zo gezegd zo gedaan, ik belde en maakte een afspraak. Op het afgesproken tijdstip meldde ik me bij de suppoost, die niet goed wist wat hij met mijn verzoek aan moest. Ik belde het nummer waar ik de afspraak gemaakt had om het hem uit te leggen, maar degene die me zou begeleiden bleek niet beschikbaar te zijn. Omdat ik nu al voor de deur stond mocht ik, ik geloof bij uitzondering, zelf het complex betreden om de begraafplaats te bezoeken.

Zo gezegd zo gedaan. Naast imposante communistische bouw, liep ik langs een aantal gebouwen in oud Europese stijl, zoals we ook zagen toen we het graf van mijn verre voorvader missionaris Jan Buis bezochten in Shandong. En tussen deze oude gebouwen lag achter hoge bomen en een muurtje de begraafplaats van de missionarissen verscholen. Het hek zat goed op slot, maar ook van buiten de omheining waren de prachtige zerken goed te zien.

De tombe van Matteo Ricci is zonder meer de meest impostante, maar die eer verdient hij. Ricci bracht het Christendom voor het eerst sinds de 14e eeuw eeuw weer naar China. Hij introduceerde de strategie van het inlijven van lokale Chinese gebruiken in het Christendom, om het geloof zo toegankelijker te maken voor de lokale bevolking. En hij maakte de eerste Chineestalige kaart van de wereld, de kūnyú wànguó quántú. Ricci werd een gewaardeerd adviseur van de toenmalige keizer, die uiteindelijk toestemming gaf om hem in Beijing te begraven – iets wat voor buitenlanders daarvoor niet mogelijk was.

Het complex rondom de begraafplaats werd in het verleden gebruikt door de katholieke missie, er werd onder andere miswijn gemaakt en er was een drukkerij voor bijbels. In het complex bevindt zich nog een oude kerk, maar deze wordt gebruikt als opslagruimte en is niet open voor het publiek.

Naast Ricci liggen er op deze begraafplaats een heel aantal belangrijke Jezuïeten begraven, waaronder de Belg Ferdinand Verbiest en de Duitser Adam Schall von Bell. De zerken zijn prachtig, met graveringen in Chinees en westers schrift.

Tijdens de Boxeropstand in 1900 is er goed huisgehouden op de Zhàlán begraafplaats. De Boxers hebben alle graven opengebroken, de resten van de Jezuïeten opgegraven en verbrand, en de resten daarvan vervolgens verspreid over het terrein. Toen de opstand voorbij was is het terrein teruggegeven aan de katholieke kerk. Alle resten zijn bij elkaar opnieuw begraven, waarbij de zerken van Ricci, Schall von Bell en Verbiest naast elkaar geplaatst zijn, en die van de andere, minder voorname Jezuïeten, samen binnen een omheining gezet.

Het is natuurlijk niet alleen bijzonder dat deze christelijke begraafplaats midden in het centrum van de hoofdstad ligt, maar ook dat het de turbulente geschiedenis van na 1900 ongeschonden is doorgekomen. Het is een uniek stukje katholieke geschiedenis midden in een bolwerk van de communistische partij.

 

Chegongzhuang Street #6, loop vanaf metrostation Chegongzhuang West (lijn 6) naar het oosten. Dagelijks te bezoeken tussen 08:30-11:30 en 14:00-16:30, alleen op afspraak via +86 10 6800 7279. Toegang gratis.
栅栏天主教墓地,利玛窦陵墓,京市委党校内,车公庄大街6号。

Beijing’s moslimbuurt

De grootste moslimgemeenschap van China vind je in het verre Xinjiang, maar de Islam is al zo lang in China aanwezig, dat er ook in de hoofdstad een aanzienlijke moslimgemeenschap woont. De meesten daarvan wonen in het westen van de stad, in het gebied rondom Niú Jiē (Ossenstraat). Dit is al eeuwenlang een moslimwijk, de buurt stond in de 17e eeuw al bekend om de goede kwaliteit halal vlees die er verkocht werd. Anno 2018 wonen er hier nog steeds zo’n tienduizend moslims, waardoor de wijk on-Chinees aanvoelt. Niú Jiē is daarom het bezoeken meer dan waard. Lees verder

6 boeken over China die je gelezen moet hebben (2)

1

Eerder publiceerde ik hier overzichten van romans over China die het lezen waard zijn, en boeken (non-fictie) over China waarvan ik het lezen aanraadde. Inmiddels heb ik weer zoveel nieuwe, boeiende boeken over China gelezen, dat het tijd is voor een update. Het gaat om een aantal recent uitgebrachte boeken, maar ook een klassieker die ik zelf onlangs pas las.

Als je deze boeken nog niet gelezen hebt, zet ze dan vooral op je leeslijstje! Na het lezen zul je China en de Chinezen weer een stukje beter begrijpen. Lees verder

Boeddha in je huis: zo eenvoudig nog niet

1

In Nederland zijn Boeddha’s een populaire decoratie in huis. Je vindt ze overal en in alle vormen, van beelden tot schilderijen, maar ook op decoratieve kussens en zelfs op toiletbrillen.

Boeddha heeft voor veel westerlingen een mooie betekenis. Iets met mededogen, rustgeving en zen-zijn. Dat neemt niet weg dat boeddha voor de meeste westerlingen vooral een decoratief iets is, zonder inhoud. Zo niet in China, waar je niet lichtzinnig om kunt gaan met boeddha en al zijn verbeeldingen. Boeddha is heilig. Lees verder

De verbazingwekkende terugkeer van religie in China

Het Chinese maanjaar begint zonder maan. Op de eerste dag van het Chinees Nieuwjaar ligt de maan nog verscholen achter de aardbol. De maan staat pas op de vijftiende dag van het nieuwe jaar, in China bekend als yuánxiāo, in volle glorie aan de hemel.

Na deze dag ontvouwt het Chinese jaar zich aan de hand van een aantal vaste evenementen, waaronder het ontwaken van de insecten in de lente, de oogst in de nazomer en de winterzonnewende. Aan de hand van deze eeuwenoude Chinese manier om de tijd te meten, neemt Ian Johnson ons mee op zijn zoektocht naar religie in het hedendaagse China. Lees verder