Over de ingewikkeldheid van hongbao geven

1

Eerder kon je hier lezen dat het in China gebruikelijk is om elkaar tijdens bijzondere gelegenheden geen cadeaus te geven maar hóngbāo, rode enveloppen met geld. Deze worden gegeven bij een huwelijk maar ook bij een begrafenis. De gedachte daarachter is dat deze levensgebeurtenissen in één keer een grote klap geld kosten, die niet iedereen in één keer op kan hoesten. Door hóngbāo te geven en te ontvangen wordt deze last draaglijker. Er wordt daarin precies bijgehouden wie er bij welke gebeurtenis hoeveel geeft. In theorie kun je gegeven en ontvangen hóngbāo daarom tegen elkaar afstrepen, waardoor niemand uiteindelijk bij elkaar in het krijt komt te staan.

Ook tijdens Chinees Nieuwjaar worden altijd hóngbāo gegeven. Deze gaan tijdens Nieuwjaar in principe van de oudere naar de jongere generatie, en worden gegeven tijdens bezoek aan familie en bekenden.

Ook dit jaar gingen we op Nieuwjaarsbezoek bij tweede oom en tante. Tweede oom is de broer van Zhang Yang’s moeder, en zijn vrouw heeft een nieuwsgierige zus. Toen deze zus hoorde dat wij op bezoek zouden komen met ons zoontje, nodigde ze zichzelf, haar man, dochter met schoonzoon en twee kleinzoons uit om dezelfde dag ook op bezoek te komen. De reden? Ze wilde het half-Chinese kindje met eigen ogen zien.

Nu heb ik over iemand die zichzelf om die dubieuze reden uitnodigt voor een bezoek waarbij ze de andere genodigden niet kent al zo mijn twijfels, maar dat terzijde.

Tijdens een Nieuwjaarsbezoek weet je van tevoren precies wie wie er hóngbāo geeft. Zo kreeg onze zoon op oudejaarsavond een hóngbāo van zijn oma, en zou hij tijdens dit bezoek een hóngbāo krijgen van tweede oom en tante. Maar omdat de kleinkinderen van de zus van tweede tante (volg je het nog?) nu ook kwamen, zou Zhang Yang’s moeder ook hen een hóngbāo geven, en zou de zus een hóngbāo aan onze zoon geven.

Daarmee begrijp je hoe ingewikkeld de traditie van hóngbāo geven in de praktijk kan uitpakken. Wij kennen deze mensen niet, maar omdat we als verschillende generaties samenkomen tijdens Nieuwjaar, komen we niet onder het geven van hóngbāo uit. Dit is zo verankerd in de Chinese Nieuwjaarsviering dat geen hóngbāo geven geen optie is. Ook wil je niet als knieperd bekend komen te staan door minder te geven dan dat je ontvangt.

Niet lang nadat we aangekomen waren bij tweede oom en tante, en de zus van tweede tante de half-buitenlandsheid van onze zoon had bewonderd, kreeg hij de verwachte rode envelop in zijn knuistjes gestopt. Daarin bleek ¥200 (€25) te zitten. Een redelijk bedrag leek mij, voor iemand die je amper kent.

Maar direct daarna viel het me op dat Zhang Yang en zijn moeder strontchagrijnig keken, en toen ik vroeg waarom, bleek dat Zhang Yang’s moeder wist dat de zus van tweede tante rijk is. Ze wilde niet voor haar onder doen in de inhoud van de hóngbāo, en had de kinderen daarom ieder ¥500 (ruim €60) gegeven. Een totaalbedrag waarnaast de ¥200 die wij hadden ontvangen wel erg schril afstak. Zeker omdat we deze mensen waarschijnlijk nooit meer zouden zien tijdens dergelijke bijeenkomsten, waardoor het verschil ook niet rechtgetrokken zou kunnen worden tijdens bijvoorbeeld een volgende Nieuwjaarsviering.

Nu had tweede tante meteen na het uitwisselen van alle hóngbāo aan haar zus gevraagd hoeveel ze ontvangen en gegeven had. Toen bleek hoe groot het verschil was, riep tweede tante haar zus kwaad tot de orde: hoe haalde ze het in haar hoofd om maar ¥200  te geven, als ze wist dat haar familie er sowieso twee hóngbāo voor terug zou krijgen? Daarop nam de zus ¥500 uit de ontvangen hóngbāo en gaf deze aan Zhang Yang’s moeder met de boodschap: “Alsjeblieft, wij geven jou dit jaar ook een hóngbāo, we weten dat je het niet makkelijk hebt!”

Zhang Yang’s moeder was te trots om dit te accepteren. Ze was ook nog eens de jongste van alle aanwezigen van haar generatie, waardoor het bedrag accepteren nog gevoeliger zou liggen. Maar de huidige situatie was ook niet ideaal, dus hoe kon dit nog enigszins dipomatiek worden opgelost?

Daar kwam ik, de buitenlandse gast, weer eens goed van pas. De zus van tweede tante vroeg aan Zhang Yang’s moeder of ze mij een hóngbāo mocht geven. Zhang Yang’s moeder vond dat zij daar niet zoveel over te zeggen had, dus kreeg ik een hóngbāo aangeboden met de boodschap: “Gelukkig Nieuwjaar, we weten dat jij het ook niet makkelijk hebt als Nederlandse in China!”. Ik heb deze geaccepteerd, mezelf heel goed beseffend dat ik zo redde wat er nog te redden viel.

Na thuiskomst bleek er in mijn envelop ¥1000 te zitten in plaats van de verwachtte ¥800, waarmee het verschil rechtgetrokken zou zijn. Zo hielden we per saldo nog over aan het hele gebeuren ook.

Conclusie: Weet waar je aan begint als je jezelf uitnodigt voor een Nieuwjaarsbezoek in China waar verschillende generaties bij aanwezig zijn, zeker als het mensen zijn die je niet (goed) kent. Doe mij dan maar gewoon iemand bezoeken op z’n Nederlands, waar een bosje bloemen of fles wijn meenemen volstaat.

2018: Het jaar van de Hond

1

Dit is alweer mijn zevende nieuwjaarsviering sinds ik in 2012 naar China verhuisde!

2018 wordt het jaar van de Hond, en begint in China op 16 februari. De Hond is een iets minder positief teken in de Chinese astrologie dan de voorgaande jaren van de Haan en de Aap, maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat 2018 geen goed jaar voor jou kan worden!

Als je zelf een hond bent volgens de Chinese astrologie, is 2018 jouw běnmìngnián, en dan is het wel uitkijken geblazen. Lees verder

Leuk Chinees fruit: hele kleine mandarijntjes

2

In Nederland doet de geur van mandarijntjes me aan de winter denken, en ook in China is dit fruit ’s winters in het seizoen. En dat in een rijkere variëteit dan in Nederland: heb je in Nederland één soort mandarijnen, in China heb je ze met oranje en groene schil, en in veel verschillende formaten.

Met name rond Chinees Nieuwjaar kun je niet om dit fruit heen; het wordt òveral verkocht. Op drukke plaatsen staan dit soort vrachtwagens langs de weg, die iedere dag weer een hele lading kwijt kunnen: Lees verder

2017: Het jaar van de Haan

3

245-2017-het-jaar-van-de-haan

Eerder kon je hier lezen over de tekens van de Chinese dierenriem en de term běnmìngnián, het ‘levensloopjaar’ dat samenhangt met deze tekens binnen de Chinese astrologie.

Nu worden sterrenbeelden in Nederland als bijgeloof afgedaan; een gek die daar serieus in gelooft. Zo niet in China, waar běnmìngnián serieus big business is. Niet alleen omdat je rond Chinees Nieuwjaar om de oren geslagen wordt met allerlei producten die je zou moeten kopen voor geluk in het nieuwe jaar zoals rode sokken en ondergoed, Nieuwjaarsspreuken om op de deur te plakken en dergelijke, maar omdat bijgeloof rondom je běnmìngnián hier niet als bijgeloof wordt gezien maar mensen er serieus rekening mee houden. Lees verder

Op Nieuwjaarsbezoek

3

(193) Nieuwjaarsbezoek

Vandaag neem ik jullie mee op Nieuwjaarsbezoek; van Shāhé naar Chángxīndiàn, het district waar Zhang Yang’s moeder vandaan komt. We gaan langs bij oudste oom (dàjiù), tweede oom (èrjiù), oudste tante (dàyí), derde oom (sānjiù) en jongste oom (lǎojiù).

Het is een traditie om op de tweede dag van het nieuwe maanjaar op familiebezoek te gaan. Omdat we een paar maanden geleden getrouwd zijn, is het dit jaar extra belangrijk om bij alle broers en zussen van Zhang Yang’s moeder langs te gaan. Die hebben namelijk erg geholpen hebben met de voorbereidingen van de bruiloft. Omdat Zhang Yang’s ouders uit verschillende districten van Beijing komen, regelden we een auto en gingen op één dag langs bij vier ooms en een tante. Lees verder